مسافرتهاى ممتد شيخ در نقاط مختلفه عالم اسلام و اقامت در مراكز تاريخ علمى اسلام در اين عصر كه پر شورترين دوره‌هاى علمى اسلامست افكار او را بسيار روشن و پخته كرد و او را براى اصلاح دينى و طرح يك نقشه صحيح و دنباله دارى آماده ساخت شيخ صدوق نقشه پرورش علمى و روش مذهبى خود را در ضمن كتابهاى بسيارى كه تا سيصد شماره ضبط شده عملى كرده است كه يكى از آنها همين كتاب خصال او است كه براى تهذيب نفوس و پرورش اخلاق جامعه تأليف كرده نيروى سياسى شيعه در عصر شيخ صدوق عليه الرحمة هسته مركز مذهب شيعه با نشر اسلام در عصر خود پيغمبر بوجود آمد و برهبرى على بن ابى طالب و فرزندان پاكش نشو و نما كرد بدين طريق كه در اواسط دوره خلافت عثمان تحزبات و دسته بنديهاى مهمى در مظاهر اسلامى طلوع نمود و جمعى از بزرگان و اخلاص‌مندان اصحاب پيغمبر برهبرى ابو ذر تحزب شيعه را آشكار و با يك تعليمات عاليه و ممتازى كه از قرآن و بيانات على « ع » سرچشمه ميگرفت آن را پا برجا نمودند . ولى در طول تاريخ خلفاى بنى اميه و صدر خلافت بنى عباس يك تحزب مذهبى ساده‌اى بود و كم و بيش با سياستهاى وقتى همكارى و مخالفت ميورزيد و بانقلاب و تحول اجتماعى و سياسى جامعه اسلام كمك ميكرد ، طولى نكشيد كه اين مذهب در اثر حسن تعليمات و اصول عاقلانه خود نفوذ بسزائى در ملت‌هاى بزرگ نمود و استقلال سياسى به خود گرفت و در اطراف سرزمين وسيع اسلامى آن روزه كشورهاى رسما شيعه تشكيل شد و نفوذ و اهميت آنها سراسر عالم اسلامى را فرا گرفت ، در نيمه اول قرن چهارم هجرى كه دوره پيشوائى شيخ صدوق است . اين توسعه سياسى و اهميت ملى شيعه باوج ترقى رسيد زيرا در غرب و جنوب عالم اسلامى دولت نيرومند فاطميه تأسيس شد و سواحل آفريقا را از مراكش تا مصر زير پرچم خود گرفت . اين دولت كه رسما شيعه و در اواخر قرن سوم اسلامى علم استقلال بلند كرده بود در اين تاريخ دولتى نيرومند و فعال و در پيشرفت سريعى بود و در نتيجه اواخر قرن چهارم مركزيت بغداد را متزلزل كرد . در قسمت شرق و شمال عالم اسلامى ! كشور وسيع فارس و مركز حكومت پادشاهان نامور ساسانى دولت آل بويه با نيرو و استقلال شايان توجهى در فعاليت بوده و مركزيت بغداد را زير نفوذ گرفته بود ، حسن توجه و روابط دوستانه اين دولت با رجال علمى شيعه و خصوص شيخ صدوق موجب شد كه روى اساس و تعليمات مذهب شيعه خود را استوار كند و بپيشروى خود ادامه دهد ، در اين نقشه از مكتب دينى شيخ صدوق استفاده كاملى كرد شيخ صدوق با سياستمداران عصر خود همكارى مىكند دولتهاى شيعه مذهب كه در محيط سياست خود تقريبا مستقل بودند و از تحت تسلط خلافت عمومى بغداد بيرون شدند از سال 205 كه آغاز قرن سوم اسلام بود در بخشهاى ايران پديد شدند علويان در شمال ايران ظهور كردند و طبرستان را مركز خود نمودند ، طاهريان در خطه خراسان پديد گرديدند و صفاريان خطه فارس و جنوب را مستقل كردند ولى نخست دولت مقتدرى كه توانست اين وضع ملوك الطوائف را زير يك پرچم جمع آورى كند و روى اساس مذهب شيعه يك ايران نيرومندى پديد آورد پادشاهان آل بويه بودند كه در ميان آنها ركن الدوله و عضد الدوله از همه بزرگتر و معروفترند ، اين پادشاهان نيرومند كه مركزيت بغداد را رسما تحت الشعاع خود قرار دادند از فكر و دانش بزرگان و دانشمندان و نويسندگان شيعه كه صاحب بن عباد نامورترين آنها است كمك گرفتند و از اين گذشته از فقها و محدثين بزرگ شيعه كه شيخ صدوق در رأس آنها واقعست استفاده بسزائى